VBI61.15-4 Zawór kulowy trójdrogowy z mosiądzu gwintowany, PN40, 0..120 [°C], DN15, kvs 4 [m3/h]

VBI61.15-4 to trójdrogowy zawór kulowy regulacyjny serii ACVATIX o średnicy nominalnej DN 15 i współczynniku przepływu kvs = 4,0 m³/h, przeznaczony do pracy w obiegach zamkniętych instalacji grzewczych, wentylacyjnych i klimatyzacyjnych. Zawór ma klasę ciśnienia PN 40, gwintowane przyłącza Rp ½ oraz charakterystykę przepływu dostosowaną do precyzyjnej regulacji wody grzewczej, chłodniczej lub gorącej.

Najważniejsze cechy

• Producent: Siemens
• Seria: ACVATIX
• Model: VBI61.15-4 (numer magazynowy BPZ:VBI61.15-4)
• Rodzaj: zawór kulowy regulacyjny trójdrogowy z obejściem
• Zastosowanie: instalacje grzewcze, wentylacyjne i klimatyzacyjne (HVAC), jako zawór regulacyjny lub odcinający, wyłącznie do obiegów zamkniętych
• Średnica nominalna DN: 15
• Współczynnik kvs: 4,0 m³/h (zimna woda 5…30 °C, Δp = 100 kPa)
• Iloraz szerokości zakresów Sv: > 500 – bardzo wysoka zdolność regulacyjna
• Klasa ciśnienia: PN 40 wg ISO 7268
• Przyłącza hydrauliczne: gwint wewnętrzny Rp ½ wg ISO 7‑1
• Kąt obrotu kuli: 90°
• Charakterystyka kanału regulacyjnego A–AB: stałoprocentowa, ngl = 3,9 wg VDI/VDE 2173
• Charakterystyka obejścia B–AB: liniowa, kvs obejścia > 70% kvs A–AB
• Stopień szczelności kanału A–AB: wodoszczelność wg EN 60534‑4, L/1 – ulepszona klasa 4
• Stopień nieszczelności obejścia B–AB: < 1%
• Dopuszczalne media: woda chłodnicza, woda grzewcza, woda gorąca, woda ze środkami przeciwzamarzaniowymi (jakość wody wg VDI 2035)
• Temperatura czynnika: od -10 do 120 °C
• Materiał korpusu: mosiądz kuty na gorąco, odporny na odcynkowanie (DZR), CW602N
• Kula: mosiądz DZR CW602N, chromowany i polerowany
• Trzpień: mosiądz DZR CW602N
• Uszczelnienia trzpienia: pierścienie EPDM
• Wymiary montażowe zaworu: B = 26 mm, C = 34 mm, C1 = 48,5 mm, D = 42 mm, L1 = 33,5 mm, L2 = 67 mm, H1 = 24,2 mm, H2 = 33,7 mm
• Wysokość zabudowy z siłownikiem: H > 300 mm (w zależności od zastosowanego siłownika obrotowego)
• Masa zaworu: ok. 0,29 kg
• Bezobsługowa konstrukcja: brak wymaganej okresowej konserwacji

Zastosowanie

Zawór kulowy VBI61.15-4 przeznaczony jest do regulacji przepływu wody w instalacjach:

• grzewczych (woda grzewcza, woda gorąca),
• chłodniczych (woda chłodnicza z dodatkami przeciwzamarzaniowymi),
• wentylacyjno‑klimatyzacyjnych (układy HVAC).

Może być stosowany jako zawór regulacyjny lub odcinający w obiegach zamkniętych, w których wymagana jest stabilna i precyzyjna regulacja przepływu przy niewielkim momencie obrotowym i dużej szczelności.

Ze względu na geometrię kuli i charakterystykę przepływu, VBI61.15-4 nadaje się do zastosowań, w których wymagane jest:

• płynne sterowanie przepływem w kanale regulacyjnym A–AB (charakterystyka stałoprocentowa),
• kontrolowane mieszanie lub rozdział strumieni między kanałem A–AB a obejściem B–AB.

Funkcje i działanie

Charakterystyka przepływu trójdrogowego zaworu kulowego

• Kanał regulacyjny A–AB: 0…100% – charakterystyka stałoprocentowa, ngl = 3,9 wg VDI/VDE 2173.
• Obejście B–AB: 0…100% – charakterystyka liniowa, kvs obejścia > 70% kvs kanału A–AB.
• Kąt obrotu kuli: pełna regulacja odbywa się w zakresie 0…90°.

Położenia robocze i kierunek przepływu

• Zawór jest dostarczany fabrycznie w położeniu, w którym:
  • A–AB = 100% (kanał regulacyjny całkowicie otwarty),
  • B–AB = 0% (obejście zamknięte).
• Po obrocie kuli o 90° zgodnie z ruchem wskazówek zegara:
  • A–AB = 0% (kanał regulacyjny zamknięty),
  • B–AB = 100% (obejście całkowicie otwarte).
• Kierunek przepływu i oznaczenia portów (A, B, AB) są naniesione na korpusie zaworu metodą znakowania laserowego.

Współpraca z siłownikami obrotowymi

VBI61.15-4 współpracuje z elektromechanicznymi siłownikami obrotowymi do zaworów kulowych Siemens, zarówno ze sprężyną powrotną, jak i bez sprężyny powrotnej:

• Ze sprężyną powrotną: GQD..9A, GMA..9E
• Bez sprężyny powrotnej: GSD161.9A, GDB..9E.., GLD161.9E.., GLB..9E.., GDD161.9E

Dostępne są siłowniki z różnymi sposobami sterowania:

• 2‑stawne lub 3‑stawne (24 V AC/DC lub 100…240 V AC),
• analogowe 0/2…10 V DC,
• z interfejsem komunikacyjnym Modbus RTU lub KNX‑TP (w wybranych typach).

Dla zaworu VBI61.15-4 maksymalna dopuszczalna różnica ciśnienia w kanale regulacyjnym Δpmax = 350 kPa przy sterowaniu siłownikami: GQD..9A, GSD161.9A, GDB..9E.., GMA..9E.., GLD161.9E.., GLB..9E.., GDD161.9E. Dla zapewnienia cichej pracy zaleca się jednak nie przekraczać różnicy ciśnienia 200 kPa.

W aplikacjach wymagających dodatkowych funkcji (np. przełączniki pomocnicze, potencjometry) mogą być stosowane także standardowe siłowniki do przepustnic powietrza z odpowiednimi zestawami montażowymi ASK77.x, zgodnie z dokumentacją Siemens.

Zapobieganie kawitacji

• Kawitacja przyspiesza zużycie kuli i gniazda zaworu oraz powoduje hałas.
• Aby jej uniknąć, należy:
  • nie przekraczać dopuszczalnej różnicy ciśnień Δpmax określonej dla zaworu i siłownika,
  • utrzymywać odpowiednie ciśnienia statyczne przed i za zaworem.
• Dla przykładowych warunków wody gorącej (p1 = 500 kPa, T = 120 °C) maksymalna dopuszczalna różnica ciśnień na prawie zamkniętym zaworze wynosi Δpmax = 200 kPa.
• W obiegach wody chłodniczej należy zapewnić odpowiednie przeciwciśnienie za zaworem, np. przez dodatkowy zawór dławiący; maksymalną różnicę ciśnień przyjąć jak dla krzywej 80 °C.

Budowa i materiały

• Korpus zaworu kulowego: mosiądz kuty na gorąco odporny na odcynkowanie (DZR), CW602N
• Kula: mosiądz DZR CW602N, chromowany, z polerowaną powierzchnią zmniejszającą tarcie
• Trzpień: mosiądz DZR CW602N, przekrój kwadratowy
• Uszczelnienie trzpienia: pierścienie uszczelniające z EPDM
• Przyłącza rurowe: gwint wewnętrzny Rp ½ wg ISO 7‑1
• Konstrukcja bezobsługowa: brak konieczności okresowego smarowania czy regulacji

Dzięki niskiemu tarciu między polerowaną kulą a gniazdem oraz odpornym na odcynkowanie materiałom DZR, zawór charakteryzuje się wysoką trwałością szacunkową i stabilnymi parametrami regulacyjnymi przez długi czas eksploatacji.

Dane techniczne

• Typ: zawór kulowy regulacyjny trójdrogowy VBI61.15-4
• DN: 15
• kvs: 4,0 m³/h (zimna woda 5…30 °C, Δp = 100 kPa)
• Sv: > 500
• Kąt obrotu: 90°
• Klasa ciśnienia: PN 40 wg ISO 7268
• Ciśnienie robocze: zgodnie z ISO 7005 w całym dopuszczalnym zakresie temperatury czynnika
• Charakterystyka kanału A–AB: stałoprocentowa, ngl = 3,9 wg VDI/VDE 2173
• Charakterystyka obejścia B–AB: liniowa, kvs(B–AB) > 0,7·kvs(A–AB)
• Szczelność kanału A–AB: wodoszczelność wg EN 60534‑4 L/1, ulepszona klasa 4
• Szczelność obejścia B–AB: przeciek < 1%
• Dopuszczalne media: woda chłodnicza, woda grzewcza, woda gorąca, woda ze środkami przeciwzamarzaniowymi; zalecana jakość wody wg VDI 2035
• Temperatura czynnika: -10…120 °C
  • dla czynników o temperaturze ≤ 0 °C dopuszczalne są tylko siłowniki GLB.., GLD.. i GMA..,
  • dla czynników o temperaturze > 0 °C stosować siłowniki GDB.., GSD.., GQD.. i GDD...
• Materiał korpusu, kuli, trzpienia: mosiądz DZR CW602N (odporny na odcynkowanie)
• Uszczelnienia: EPDM (pierścienie uszczelniające dławicy)
• Przyłącza: gwint wewnętrzny Rp ½ wg ISO 7‑1
• Wymiary zaworu: B = 26 mm, C = 34 mm, C1 = 48,5 mm, D = 42 mm, L1 = 33,5 mm, L2 = 67 mm, H1 = 24,2 mm, H2 = 33,7 mm
• Wysokość z siłownikiem: H > 300 mm (dla siłowników GQD..9A, GSD161.9A, GDB..9E.., GDD161.9E oraz GMA..9E.., GLD161.9E.., GLB..9E..)
• Masa: ok. 0,29 kg
• Dyrektywa dla urządzeń ciśnieniowych: PED 2014/68/EU, osprzęt ciśnieniowy, grupa płynów 2 (bez oznakowania CE – ogólnie uznana praktyka inżynierska)
• Zgodność: EAC, deklaracja środowiskowa produktu CE1E4211en (zgodność m.in. z RoHS)

Montaż i wskazówki projektowe

• Prosty montaż: zawór kulowy i siłownik obrotowy mogą być montowane na obiekcie bez specjalnych narzędzi i czynności nastawczych; łączniki montażowe są fabrycznie montowane na siłownikach.
• Połączenia hydrauliczne:
  • stosować połączenia gwintowane Rp/R zgodne z ISO 7‑1 (zawór: Rp, rurociąg: R),
  • nie stosować nadmiernej ilości pakuł ani taśmy PTFE,
  • nie dokręcać gwintu rurowego do samego końca,
  • podczas dokręcania używać klucza kontrującego na króćcu zaworu, aby nie przenosić momentu na korpus.
• Lokalizacja w instalacji: zalecany montaż na przewodzie powrotnym (niższa temperatura poprawia trwałość uszczelnienia trzpienia).
• Ochrona przed zanieczyszczeniami: w celu zwiększenia niezawodności działania zaleca się montaż filtra zanieczyszczeń przed zaworem.
• Kawitacja: zapewnić warunki pracy bez kawitacji poprzez ograniczenie różnicy ciśnień oraz utrzymanie właściwego ciśnienia statycznego.
• Kondensacja: w miejscach narażonych na kondensację stosować adapter termiczny ALJ100 w celu ochrony siłownika; dla czynników o temperaturze ≤ 0 °C wałek adaptera należy nasmarować smarem silikonowym.
• Bezpieczeństwo: przed pracami serwisowymi wyłączyć pompę i zasilanie, zamknąć zawory odcinające, spuścić ciśnienie z instalacji i odczekać do jej ostygnięcia; w razie potrzeby odłączyć przewody elektryczne od siłownika.

Akcesoria

• Adapter termiczny ALJ100 (S55846‑Z115): adapter do zaworów kulowych do ochrony siłownika przed kondensacją.
  • Nie stosować ALJ100 z siłownikami GMA na 230 V AC ani z siłownikami GMA z przełącznikami pomocniczymi na 230 V AC w połączeniu z zestawem montażowym ASK77.2 – groźba porażenia prądem przy nieprawidłowym użyciu.
• Zestawy montażowe ASK77.x: do współpracy zaworu z wybranymi siłownikami przepustnic powietrza (z potencjometrem lub przełącznikami pomocniczymi), zgodnie z dokumentacją Siemens.

Konserwacja, utylizacja i gwarancja

• Konserwacja: zawór kulowy VBI61.15-4 jest bezobsługowy – nie wymaga okresowej konserwacji.
• Utylizacja: urządzenia nie należy utylizować jako odpad komunalny; sposób złomowania poszczególnych elementów powinien być zgodny z lokalnymi przepisami i wytycznymi środowiskowymi.
• Gwarancja: podane dane techniczne obowiązują dla zastosowań z produktami Siemens wymienionymi jako urządzenia współpracujące; stosowanie siłowników innych producentów może skutkować utratą gwarancji.

Podsumowanie

Siemens VBI61.15-4 to kompaktowy, trójdrogowy zawór kulowy regulacyjny PN 40, DN 15 o współczynniku kvs = 4,0 m³/h i bardzo wysokiej zdolności regulacyjnej Sv > 500. Odporny na odcynkowanie korpus z mosiądzu DZR, chromowana i polerowana kula, wysoka szczelność kanału regulacyjnego oraz możliwość współpracy z szeroką gamą nowoczesnych siłowników obrotowych Siemens (w tym z analogowym sterowaniem, Modbus RTU i KNX‑TP) sprawiają, że jest to trwałe i elastyczne rozwiązanie do precyzyjnej regulacji przepływu w instalacjach grzewczych, chłodniczych i klimatyzacyjnych w obiegach zamkniętych.

Certyfikaty i ostrzeżenia bezpieczeństwa

• Produkt należy do osprzętu ciśnieniowego zgodnie z PED 2014/68/UE, grupa płynów 2. Dla tego typu zaworu nie przewidziano oznakowania CE zgodnie z art. 3 ust. 3 dyrektywy PED (ogólnie uznana praktyka inżynierska).
• Posiada zgodność EAC.
• Nie wyrzucać z odpadami komunalnymi. Utylizację prowadzić zgodnie z lokalnymi i obowiązującymi przepisami.
• Montaż i uruchomienie wykonywać wyłącznie zgodnie z dokumentacją producenta oraz właściwymi przepisami krajowymi dotyczącymi bezpieczeństwa.
• Podczas prac przy zaworze istnieje zagrożenie dla personelu i mienia związane z ciśnieniem instalacji, wysoką temperaturą czynnika oraz pracującym urządzeniem.
• Przed rozpoczęciem prac serwisowych należy wyłączyć pompę i zasilanie współpracującego siłownika, zamknąć zawory odcinające, spuścić ciśnienie z instalacji oraz odczekać do całkowitego ostygnięcia instalacji.
• W razie potrzeby przed pracami należy odłączyć przewody elektryczne od zacisków współpracującego siłownika.
• Przed ponownym uruchomieniem siłownik obrotowy musi być prawidłowo zamontowany na zaworze.
• Zawór przeznaczony jest wyłącznie do obiegów zamkniętych w instalacjach grzewczych, wentylacyjnych i klimatyzacyjnych.
• Stosować wyłącznie z dopuszczalnymi czynnikami: woda chłodnicza, woda grzewcza, woda gorąca oraz woda ze środkami przeciwzamarzaniowymi, w zakresie temperatury czynnika od -10 °C do 120 °C i zgodnie z dopuszczalnym zakresem ciśnienia roboczego producenta.
• Nie stosować z czynnikami opartymi na mrówczanie potasu, ponieważ mogą powodować wycieki przy trzpieniu.
• Aby ograniczyć ryzyko uszkodzenia i hałasu, należy zapewnić pracę bez kawitacji oraz nie przekraczać dopuszczalnych różnic ciśnienia podanych przez producenta.
• W obiegach wody chłodniczej należy zapewnić odpowiednie przeciwciśnienie za zaworem, aby zapobiec kawitacji.
• Przed zaworem zaleca się montaż filtra zanieczyszczeń w celu zwiększenia niezawodności działania.
• Zawór należy montować zgodnie z oznaczonym na korpusie kierunkiem przepływu.
• Przy połączeniach hydraulicznych stosować gwinty zgodne z ISO 7-1: zawór z gwintem wewnętrznym Rp, rurociąg z gwintem zewnętrznym R. Nie stosować nadmiernej ilości pakuł ani taśmy PTFE i nie dokręcać gwintu rurowego do oporu.
• Podczas dokręcania lub odkręcania połączeń używać klucza kontrującego na króćcu zaworu, do którego przykręcana lub odkręcana jest rura. Nie przenosić momentu skręcającego przez korpus zaworu.
• Produkt jest urządzeniem bezobsługowym; wszelkie czynności wykonywać zgodnie z instrukcją producenta.

Pliki do pobrania:
VBI61.15-4 Karta katalogowa
VBI61.15-4 Instrukcja montażu