VAI61.25-16 Zawór kulowy przelotowy z mosiądzu gwintowany, PN40, 0..120 [°C], DN25, kvs 16 [m3/h]

VAI61.25-16 to regulacyjny zawór kulowy przelotowy serii Acvatix, o średnicy nominalnej DN 25 i współczynniku przepływu kvs = 16 m³/h, przeznaczony do pracy w instalacjach grzewczych, wentylacyjnych i klimatyzacyjnych jako zawór regulacyjny lub odcinający w obiegach zamkniętych. Korpus, kula i trzpień wykonane są z mosiądzu odpornego na odcynkowanie CW602N (DZR), a kąt obrotu kuli wynosi 90°. Zawór posiada gwintowane przyłącza wewnętrzne Rp 1" (wg ISO 7‑1) i współpracuje z szeroką gamą elektromechanicznych siłowników obrotowych Siemens Acvatix.

Najważniejsze cechy

• Producent: Siemens
• Seria: Acvatix
• Model: VAI61.25-16
• Rodzaj zaworu: regulacyjny zawór kulowy przelotowy (2‑drogowy), także do funkcji odcinającej
• Zastosowanie: instalacje grzewcze, wentylacyjne i klimatyzacyjne (HVAC), obiegi zamknięte
• Średnica nominalna: DN 25
• Przyłącze hydrauliczne: gwint wewnętrzny Rp 1" wg ISO 7‑1
• Klasa ciśnienia: PN 40 wg ISO 7268
• Nominalne natężenie przepływu kvs: 16 m³/h (zimna woda 5…30 °C, Δp = 100 kPa)
• Charakterystyka przepływu kanału regulacyjnego: stałoprocentowa 0…100% A–AB, ngl = 3,9 wg VDI/VDE 2173
• Iloraz szerokości zakresów: Sv > 500 – duży zakres regulacji
• Kąt obrotu kuli: 90°
• Temperatura czynnika: od -10 do 120 °C (zgodnie z wykresem ciśnienie/temperatura wg ISO 7005)
• Dopuszczalne czynniki: woda chłodnicza, woda grzewcza, woda gorąca, woda ze środkami przeciwzamarzaniowymi (zalecana jakość wody wg VDI 2035)
• Stopień nieszczelności kanału regulacyjnego: wodoszczelność wg EN 60534‑4, klasa L/1, ulepszona klasa 5
• Materiał korpusu, kuli i trzpienia: mosiądz kuty na gorąco CW602N (DZR), kula dodatkowo chromowana i polerowana
• Uszczelnienia: pierścienie uszczelniające i O‑ringi z EPDM
• Moment obrotowy: zawór przystosowany do współpracy z małymi siłownikami – niskie momenty wymagane dzięki zoptymalizowanemu przepływowi
• Montaż siłownika: łączniki montażowe na siłownikach pozwalają na montaż bez użycia narzędzi
• Masa zaworu: ok. 0,5 kg

Zastosowanie

Zawór kulowy regulacyjny Siemens VAI61.25-16 jest przeznaczony do pracy w obiegach zamkniętych jako element regulacyjny lub odcinający po stronie wodnej w systemach HVAC, w szczególności:

• w instalacjach grzewczych wodnych,
• w instalacjach wody chłodniczej,
• w instalacjach wentylacyjnych i klimatyzacyjnych,
• w układach z wodą ze środkami przeciwzamarzaniowymi.

Producent zaleca, aby zawory kulowe montować możliwie po stronie powrotu, gdzie temperatura czynnika jest niższa, co pozytywnie wpływa na trwałość uszczelnienia trzpienia.

Charakterystyka przepływu i praca akustyczna

• Kanał regulacyjny A–AB ma stałoprocentową charakterystykę przepływu (0…100%, ngl = 3,9 wg VDI/VDE 2173), co zapewnia precyzyjną regulację w szerokim zakresie obciążeń.
• Duży iloraz szerokości zakresów Sv > 500 umożliwia stabilną regulację również przy małych przepływach.
• Δpmax – maksymalna dopuszczalna różnica ciśnienia na zaworze kulowym w całym jego zakresie regulacji – zależy od dobranego siłownika (wartości w tabeli „Urządzenia współpracujące”).
• Dla zapewnienia cichej pracy zaleca się, aby maksymalna różnica ciśnienia na zaworze nie przekraczała 200 kPa.
• Δpv100 – różnica ciśnienia w kanale regulacyjnym całkowicie otwartego zaworu kulowego przy przepływie objętościowym V100 (kvs).

Kawitacja i różnica ciśnień

Kawitacja przyspiesza zużycie kuli i gniazda zaworu oraz generuje niepożądany hałas. Aby jej uniknąć, należy:

• nie przekraczać różnic ciśnienia Δpmax podanych na wykresie w dokumentacji, w zależności od temperatury wody i ciśnień statycznych,
• zapewnić odpowiednie ciśnienie statyczne przed i za zaworem (p₁, p₃) zgodnie z wykresem kawitacji,
• w instalacjach wody chłodniczej zapewnić przeciwciśnienie za zaworem, np. za pomocą dodatkowego zaworu dławiącego, i przyjmować maksymalną dopuszczalną różnicę ciśnienia zgodnie z krzywą dla 80 °C na wykresie.

Kompatybilne siłowniki obrotowe

Zawór kulowy VAI61.25-16 współpracuje z elektromechanicznymi siłownikami obrotowymi Siemens Acvatix do zaworów kulowych, ze sprężyną powrotną lub bez sprężyny powrotnej.

Siłowniki do zaworów kulowych (przykłady z serii)

• Ze sprężyną powrotną:
  • GQD131.9A, GQD161.9A – 24 V AC/DC, sterowanie 3‑stawne lub 0…10 V DC (w zależności od wersji), czas przestawiania 30/15 s, sprężyna powrotna 15 s.
  • GMA131.9E, GMA161.9E, GMA161.9E/MO – 24 V AC/DC, sterowanie 3‑stawne, 0…10 V DC lub Modbus RTU (w zależności od typu), czas przestawiania 90/15 s, sprężyna powrotna 15 s.
• Bez sprężyny powrotnej:
  • GSD161.9A – 24 V AC/DC, sterowanie 0…10 V DC.
  • GDB141.9E, GDB341.9E – 24 V AC/DC lub 100–240 V AC, sterowanie 2‑/3‑stawne.
  • GDB161.9E, GDB161.9E/MO – 24 V AC/DC, sterowanie 0/2…10 V DC lub Modbus RTU.
  • GLD161.9E, GLD161.9E/MO – 24 V AC/DC, sterowanie 0/2…10 V DC lub Modbus RTU, czas przestawiania 30 s.
  • GLB141.9E, GLB341.9E – 24 V AC/DC lub 100–240 V AC, sterowanie 2‑/3‑stawne, czas przestawiania 150 s.
  • GLB161.9E, GLB161.9E/MO – 24 V AC/DC, sterowanie 0/2…10 V lub Modbus RTU.
  • GDB111.9E/KN, GLB111.9E/KN – 24 V AC, interfejs KNX‑TP.
  • GDB111.9E/MO, GLB111.9E/MO – 24 V AC, interfejs Modbus RTU.
  • GDD161.9E – 24 V AC/DC, sterowanie 0/2…10 V DC, czas przestawiania 30 s.

Maksymalne dopuszczalne różnice ciśnień Δpmax (dla regulacji) oraz Δps (ciśnienie zamykające, przy którym zawór jeszcze pewnie się zamyka) dla kombinacji VAI61.25-16 + siłownik podano w tabeli „Urządzenia współpracujące” w karcie katalogowej.

Część siłowników jest dopuszczona tylko dla określonych zakresów temperatury czynnika (np. > 0 °C); należy przestrzegać danych z kart katalogowych siłowników.

Aplikacje z funkcjami dodatkowymi

Jeśli wymagana jest funkcjonalność dodatkowa (np. przełączniki pomocnicze, potencjometry), do zaworu VAI61.25-16 można zastosować standardowe siłowniki do przepustnic powietrza z odpowiednim zestawem montażowym:

• GMA..1E (ze sprężyną powrotną) + ASK77.2 – zestaw montażowy do zaworów kulowych dla siłowników GMAxx1.9E,
• GLB..1E (bez sprężyny powrotnej) + ASK77.3 – zestaw montażowy do zaworów kulowych dla siłowników GLBxx1.9E,
• GQD..1A (ze sprężyną powrotną) lub GSD..1A (bez sprężyny powrotnej) + ASK77.5 – zestaw montażowy do zaworów kulowych dla odpowiednich siłowników GQDxx1.9A / GSDxx1.9A.

Siłowniki GSD141.1A (S55499‑D281) i GSD341.1A (S55499‑D282) nie są kompatybilne z zaworami kulowymi.

Wyposażenie dodatkowe

• ALJ100 (S55846-Z115) – adapter termiczny do zaworów kulowych:
  • zalecany w miejscach narażonych na kondensację, w celu ochrony siłownika,
  • dla czynników o temperaturze ≤ 0 °C wałek adaptera należy nasmarować smarem silikonowym.

Bezpieczeństwo (ALJ100 + siłownik GMA):
Adapter ALJ100 nie może być stosowany z siłownikami GMA na napięcie 230 V AC ani z siłownikami GMA z przełącznikami pomocniczymi na 230 V AC (w połączeniu z zestawem ASK77.2), ze względu na ryzyko porażenia prądem w przypadku nieprawidłowego użycia.

Dane techniczne – VAI61.25-16

• Typ: VAI61.25-16
• Rodzaj: zawór kulowy regulacyjny przelotowy (2‑drogowy), gwintowany
• Średnica nominalna DN: 25
• Klasa ciśnienia: PN 40 wg ISO 7268
• Ciśnienie robocze: wg ISO 7005 w dopuszczalnym zakresie temperatury (zgodnie z wykresem ciśnienie/temperatura w dokumentacji)
• Charakterystyka przepływu (kanał A–AB): 0…100 %, stałoprocentowa, ngl = 3,9 wg VDI/VDE 2173
• Iloraz szerokości zakresów: Sv > 500
• Stopień nieszczelności kanału regulacyjnego: wodoszczelność wg EN 60534‑4 L/1, ulepszona klasa 5
• Dopuszczalne czynniki: woda chłodnicza, woda grzewcza, woda gorąca, woda ze środkami przeciwzamarzaniowymi (zalecana jakość wody wg VDI 2035)
• Temperatura czynnika: -10…120 °C
  • dla czynników o temperaturze ≤ 0 °C zatwierdzone są wyłącznie siłowniki GLB.., GLD.. i GMA..,
  • dla czynników o temperaturze > 0 °C stosować siłowniki GDB.., GSD.., GQD.., GDD...
• Kąt obrotu: 90°
• Nominalne natężenie przepływu kvs: 16 m³/h (zimna woda 5…30 °C, Δp = 100 kPa)
• Przyłącza: gwint wewnętrzny Rp 1" wg ISO 7‑1
• Materiał korpusu: mosiądz kuty na gorąco odporny na odcynkowanie (DZR), CW602N
• Materiał kuli: mosiądz CW602N (DZR), chromowany
• Materiał trzpienia: mosiądz CW602N (DZR)
• Uszczelnienia trzpienia: pierścienie EPDM
• Uszczelnienia wewnętrzne: pierścienie uszczelniające / O‑ringi EPDM
• Wymiary montażowe (VAI61.25-16):
  • B: 39 mm
  • C: 42,5 mm
  • D: 42 mm
  • L1: 38,4 mm
  • L2: 76,8 mm
  • H1: 30,5 mm (od osi rurociągu do punktu zamocowania siłownika)
  • H2: 40,5 mm
  • Wymagana wysokość H nad osią rurociągu: > 320 mm (w zależności od zastosowanego siłownika obrotowego)
• Masa: ok. 0,5 kg
• Przyłącza hydrauliczne: zawór kulowy (gwint wewnętrzny) = „Rp”, rurociąg (gwint zewnętrzny) = „R” wg ISO 7‑1
• Dyrektywa dla urządzeń ciśnieniowych: PED 2014/68/EU, grupa płynów 2, osprzęt ciśnieniowy, bez oznaczenia CE zgodnie z art. 3, par. 3 (ogólnie uznana praktyka inżynierska – PS × DN < 1000)
• Zgodność EAC: euroazjatycka zgodność
• Zgodność środowiskowa: deklaracja środowiskowa produktu CE1E4211en (dostępna na stronie Siemens) – informacje m.in. o zgodności z RoHS, składzie materiałowym, opakowaniu i utylizacji

Montaż i wskazówki projektowe

• Montaż hydrauliczny:
  • stosować śrubunki zgodne z ISO 7‑1 (zawór Rp, rurociąg R),
  • nie używać nadmiernej ilości pakuł ani taśmy PTFE,
  • nie dokręcać gwintów „do końca”, aby nie przeciążyć korpusu,
  • stosować klucz kontrujący na króćcu zaworu przy przykręcaniu/odkręcaniu rurociągu.
• Kierunek przepływu:
  • kanał regulacyjny A–AB, oznaczenie kierunku przepływu znajduje się na korpusie,
  • w położeniu fabrycznym: A–AB = 100% (zawór całkowicie otwarty),
  • po obrocie kuli o 90° zgodnie z ruchem wskazówek zegara: A–AB = 0% (zawór całkowicie zamknięty).
• Pozycja montażu: dopuszczalne pozycje montażowe dla VAI61.. pokazano na rysunku w karcie katalogowej; należy ich przestrzegać przy doborze położenia zaworu i siłownika.
• Dobór siłownika: zawór i siłownik montuje się na obiekcie, bez potrzeby specjalnych narzędzi i nastaw, z wykorzystaniem fabrycznie zamontowanych łączników montażowych na siłowniku.
• Filtracja medium: w celu zwiększenia niezawodności pracy zaworu zaleca się montaż filtra zanieczyszczeń przed zaworem.
• Ochrona przed kondensacją: w obszarach o podwyższonym ryzyku kondensacji na zaworze i siłowniku zaleca się stosowanie adaptera termicznego ALJ100.
• Bezpieczeństwo serwisowe: przed pracami przy zaworze/siłowniku:
  • wyłączyć pompę i napięcie zasilające,
  • zamknąć zawory odcinające i zredukować ciśnienie w instalacji,
  • odczekać do wystudzenia instalacji,
  • w razie potrzeby odłączyć przewody elektryczne od zacisków,
  • przed ponownym uruchomieniem upewnić się, że siłownik jest prawidłowo zamontowany na zaworze.
• Przepisy krajowe: podczas projektowania, montażu i eksploatacji należy przestrzegać obowiązujących przepisów i norm bezpieczeństwa.

Konserwacja i utylizacja

• Konserwacja: zawory kulowe VAI61.., w tym VAI61.25-16, są bezobsługowe – nie wymagają okresowej konserwacji.
• Utylizacja: urządzenia nie mogą być utylizowane jako odpady komunalne; sposób złomowania poszczególnych elementów może wynikać z przepisów prawa lub wymogów ekologicznych – należy przestrzegać lokalnych przepisów w tym zakresie.

Ograniczenia dotyczące czynnika

Stosowanie zaworów kulowych z czynnikami opartymi na mrówczanie potasu może powodować wycieki przy trzpieniu, ze względu na wysoki poziom penetracji wynikający z niskiego napięcia powierzchniowego takiego czynnika. Producent nie ponosi odpowiedzialności za szkody powstałe w wyniku stosowania tego typu czynników z zaworami kulowymi serii VAI61..

Podsumowanie

Siemens VAI61.25-16 to kompaktowy, wytrzymały zawór kulowy regulacyjny DN 25, PN 40 o współczynniku kvs = 16 m³/h, z gwintowanymi przyłączami Rp 1" i stałoprocentową charakterystyką przepływu A–AB. Bezobsługowa konstrukcja z mosiądzu CW602N (DZR), wysoka szczelność (klasa 5 wg EN 60534‑4), szeroki zakres regulacji (Sv > 500) oraz możliwość współpracy z bogatą gamą siłowników obrotowych Acvatix czynią go nowoczesnym i elastycznym rozwiązaniem do precyzyjnej regulacji i odcinania przepływu w instalacjach grzewczych, chłodniczych i klimatyzacyjnych.

Certyfikaty i ostrzeżenia bezpieczeństwa

• Zawór kulowy regulacyjny przelotowy Siemens VAI61.25-16 jest osprzętem ciśnieniowym grupy płynów 2 zgodnie z PED 2014/68/EU.
• Produkt nie posiada oznakowania CE w ramach dyrektywy PED 2014/68/EU zgodnie z Art. 3 ust. 3 (ogólnie uznana praktyka inżynierska; dla zaworów, dla których PS x DN < 1000).
• Posiada zgodność EAC (Euroazjatycka zgodność).
• Nie wyrzucać z odpadami komunalnymi. Utylizację prowadzić zgodnie z lokalnymi i obowiązującymi przepisami.
• Montaż i uruchomienie wykonywać wyłącznie zgodnie z dokumentacją producenta oraz właściwymi przepisami krajowymi dotyczącymi bezpieczeństwa.
• Podczas prac serwisowych przy zaworze lub współpracującym siłowniku należy wyłączyć pompę i napięcie zasilające, zamknąć zawory odcinające, spuścić ciśnienie z instalacji i odczekać do całkowitego ostygnięcia instalacji.
• W razie potrzeby przed pracami odłączyć przewody elektryczne od zacisków siłownika. Przed ponownym uruchomieniem siłownik musi być prawidłowo zamontowany na zaworze.
• Produkt przeznaczony jest do stosowania wyłącznie w obiegach zamkniętych instalacji grzewczych, wentylacyjnych i klimatyzacyjnych.
• Dopuszczalne czynniki: woda chłodnicza, woda grzewcza, woda gorąca oraz woda ze środkami przeciwzamarzaniowymi; temperatura czynnika od -10 °C do 120 °C.
• Nie stosować z czynnikami opartymi na mrówczanie potasu. Zastosowanie takiego czynnika może powodować wycieki przy trzpieniu.
• Zawór ma klasę ciśnienia PN 40. Ciśnienie robocze i temperatura czynnika muszą pozostawać w dopuszczalnym zakresie zgodnie z dokumentacją producenta i normą ISO 7005.
• Aby zapobiec uszkodzeniu zaworu i nadmiernemu hałasowi, należy zapewnić pracę bez kawitacji oraz nie przekraczać dopuszczalnych różnic ciśnienia podanych przez producenta.
• Zaleca się montaż filtra zanieczyszczeń przed zaworem w celu zwiększenia niezawodności działania.
• Podczas montażu hydraulicznym stosować odpowiednie połączenia gwintowane zgodne z ISO 7-1: zawór z gwintem wewnętrznym Rp, rurociąg z gwintem zewnętrznym R.
• Nie stosować nadmiernej ilości pakuł ani taśmy PTFE oraz nie dokręcać gwintu rurowego do „samego końca”, ponieważ może to spowodować nieszczelność lub uszkodzenie połączenia.
• Przy dokręcaniu lub odkręcaniu połączeń używać klucza kontrującego przy króćcu zaworu, do którego przykręcana lub odkręcana jest rura. Nie przenosić momentu dokręcania przez korpus zaworu.
• Zawór montować wyłącznie zgodnie z oznaczonym na korpusie kierunkiem przepływu.
• Dla modelu VAI61.25-16 położenie fabryczne odpowiada przepływowi A–AB = 100%; obrót o 90° zgodnie z ruchem wskazówek zegara odpowiada A–AB = 0%.
• Produkt należy stosować wyłącznie z kompatybilnymi siłownikami i akcesoriami wskazanymi przez producenta. Stosowanie produktów innych producentów powoduje utratę gwarancji.

Pliki do pobrania:
VAI61.25-16 Karta katalogowa
VAI61.25-16 Instrukcja montażu