VAI61.50-63 Zawór kulowy przelotowy z mosiądzu gwintowany, PN40, 0..120 [°C], DN50, kvs 63 [m3/h]

VAI61.50-63 to dwudrogowy, przelotowy zawór kulowy regulacyjny z serii ACVATIX™ firmy Siemens, o średnicy DN 50 i współczynniku przepływu kvs = 63 m³/h. Zawór należy do klasy ciśnienia PN 40 i posiada przyłącza z gwintem wewnętrznym Rp 2" wg ISO 7‑1. Przeznaczony jest do regulacji lub odcinania przepływu wody w zamkniętych instalacjach grzewczych, wentylacyjnych i klimatyzacyjnych (HVAC), współpracując z elektromechanicznymi siłownikami obrotowymi serii G.. firmy Siemens.

Najważniejsze cechy

• Producent: Siemens
• Seria: ACVATIX™
• Model: VAI61.50-63
• Numer katalogowy Siemens: BPZ:VAI61.50-63
• Rodzaj zaworu: zawór kulowy regulacyjny przelotowy (2‑drogowy)
• Klasa ciśnienia: PN 40 wg ISO 7268
• Zastosowanie: regulacja lub odcinanie przepływu wody w zamkniętych instalacjach grzewczych, wentylacyjnych i klimatyzacyjnych
• Średnica nominalna DN: 50
• Nominalne natężenie przepływu kvs: 63 m³/h (zimna woda 5…30 °C, Δp = 100 kPa)
• Iloraz szerokości zakresów Sv: > 500
• Charakterystyka przepływu (kanał regulacyjny A–AB): 0…100 %, stałoprocentowa (equal‑percentage), ngl = 3,9 wg VDI / VDE 2173
• Kąt obrotu kuli: 90°
• Stopień nieszczelności kanału regulacyjnego: wodoszczelność wg EN 60534‑4 L/1, ulepszona klasa 5
• Medium: woda chłodnicza, woda grzewcza, woda gorąca, woda ze środkami przeciwzamarzaniowymi (zalecana jakość wody wg VDI 2035)
• Zakres temperatury czynnika: -10…120 °C (z ograniczeniami dotyczącymi doboru siłowników – patrz niżej)
• Ciśnienie robocze: wg ISO 7005, w funkcji temperatury czynnika zgodnie z wykresem „Ciśnienie robocze i temperatura pracy”
• Przyłącza hydrauliczne: gwint wewnętrzny Rp 2" wg ISO 7‑1
• Materiał korpusu: mosiądz kuty na gorąco odporny na odcynkowanie (DZR), CW602N
• Materiał kuli: mosiądz DZR CW602N, chromowany i polerowany
• Materiał trzpienia: mosiądz DZR CW602N
• Uszczelnienia: pierścienie uszczelniające z EPDM
• Połączenie z siłownikiem: trzpień o przekroju kwadratowym ze sprzęgłem ślizgowym, montaż siłownika bez użycia narzędzi (łączniki montażowe fabrycznie na siłowniku)
• Kompatybilne siłowniki: elektromechaniczne siłowniki obrotowe GQD..9A, GMA..9E (ze sprężyną powrotną) oraz GSD161.9A, GDB..9E.., GLD161.9E.., GLB..9E.., GDD161.9E (bez sprężyny powrotnej), w tym wersje z Modbus
• Montaż siłowników z dodatkowymi funkcjami: możliwe zastosowanie standardowych siłowników do przepustnic powietrza z odpowiednimi zestawami montażowymi ASK77.x
• Masa zaworu: ok. 1,8 kg

Zastosowanie

Zawór kulowy Siemens VAI61.50-63 przeznaczony jest do pracy w zamkniętych obiegach instalacji:

• grzewczych (woda grzewcza, woda gorąca),
• chłodniczych (woda chłodnicza, roztwory z dodatkami przeciwzamarzaniowymi),
• wentylacyjnych i klimatyzacyjnych (systemy HVAC).

Może być stosowany jako zawór regulacyjny (płynna regulacja przepływu) lub zawór odcinający. Dzięki zoptymalizowanemu przepływowi umożliwia często dobór mniejszego DN w porównaniu z tradycyjnymi zaworami, a niskie momenty obrotowe kuli pozwalają na użycie mniejszych i tańszych siłowników obrotowych.

Budowa i zasada działania

VAI61.50-63 jest zaworem kulowym przelotowym z kanałem regulacyjnym A–AB. Obrotowa kula z otworem przepływowym steruje natężeniem przepływu wody w zależności od kąta obrotu, wymuszanego przez siłownik obrotowy.

• Budowa:
  • Korpus (1): z mosiądzu DZR CW602N, odporny na odcynkowanie, z przyłączami gwintowanymi Rp wg ISO 7‑1.
  • Gniazdo (3) i uszczelnienia (4, 8): pierścienie uszczelniające z EPDM zapewniające wysoką szczelność kanału regulacyjnego.
  • Kula (5): z mosiądzu DZR CW602N, chromowana i polerowana, co ogranicza tarcie i zużycie oraz zwiększa trwałość.
  • Trzpień (6): mosiądz DZR, przekrój kwadratowy, przystosowany do sprzęgła ślizgowego siłownika obrotowego.
  • Sprzęgło ślizgowe (7): umożliwia szybkie i beznarzędziowe osadzenie siłownika na trzpieniu zaworu.
• Kąt obrotu: 90° od pozycji całkowicie otwartej do całkowicie zamkniętej.
• Charakterystyka przepływu (A–AB):
  • 0…100 % – stałoprocentowa (equal‑percentage) zgodnie z VDI / VDE 2173, ngl = 3,9.
• Położenie fabryczne: zawór jest dostarczany w pozycji, w której przepływ w kanale A–AB wynosi 100 %.
• Po obrocie trzpienia o 90° (zgodnie z ruchem wskazówek zegara): przepływ A–AB jest całkowicie zamknięty (0 %).
• Szczelność: kanał regulacyjny spełnia wymagania wodoszczelności wg EN 60534‑4 L/1, ulepszona klasa 5, co pozwala stosować zawór również jako element odcinający.

Kawitacja i cicha praca

• Kawitacja przyspiesza zużycie kuli i gniazda zaworu oraz powoduje hałas.
• Aby jej uniknąć, należy:
  • nie przekraczać dopuszczalnej różnicy ciśnienia Δpmax podanej na wykresie doboru zaworu,
  • zapewnić odpowiednie ciśnienia statyczne przed i za zaworem (p1, p3) zgodnie z wykresem „Kawitacja”.
• Jeśli wymagana jest cicha praca, producent zaleca, aby maksymalna różnica ciśnienia na zaworze kulowym w całym zakresie regulacji nie przekraczała 200 kPa.
• W obiegach wody chłodniczej należy zapewnić odpowiednie przeciwciśnienie za zaworem (np. poprzez dodatkowy zawór dławiący) oraz przyjmować dopuszczalną różnicę ciśnienia zgodnie z krzywą dla 80 °C na wykresie kawitacji.

Urządzenia współpracujące i akcesoria

Siłowniki obrotowe do zaworu VAI61.50-63

Zawór kulowy VAI61.50-63 może współpracować z elektromechanicznymi siłownikami obrotowymi firmy Siemens (rodzaj siłownika: elektromechaniczny):

• Ze sprężyną powrotną:
  • GQD..9A (np. GQD131.9A, GQD161.9A) – sterowanie 3‑stawne, 24 V AC/DC, czas obrotu 30/15 s (otwieranie/zamykanie), funkcja sprężyny powrotnej 15 s.
  • GMA..9E (np. GMA131.9E, GMA161.9E, GMA161.9E/MO) – sterowanie 3‑stawne lub 0…10 V DC, dostępne również wersje z Modbus RTU.
• Bez sprężyny powrotnej:
  • GSD161.9A – 24 V AC/DC, sygnał 0…10 V DC.
  • GDB..9E.. – 24 V AC/DC lub 100–240 V AC, sterowanie 2‑/3‑stawne lub sygnałem analogowym 0/2…10 V DC, dostępne wersje z Modbus RTU i KNX‑TP.
  • GLD161.9E.. – 24 V AC/DC, 0/2…10 V DC, dostępne wersje z Modbus RTU.
  • GLB..9E.. – 24 V AC/DC lub 100–240 V AC, sterowanie 2‑/3‑stawne, analogowe 0/2…10 V DC, dostępne wersje z Modbus RTU i KNX‑TP.
  • GDD161.9E – 24 V AC/DC, sygnał 0/2…10 V DC.

Maksymalna dopuszczalna różnica ciśnienia Δpmax oraz ciśnienie zamykające Δps zależą od dobranego siłownika; ich wartości dla poszczególnych kombinacji zawór‑siłownik podano w tabeli „Urządzenia współpracujące” w karcie katalogowej.

Zastosowania z dodatkowymi funkcjami

Jeżeli aplikacja wymaga siłownika z dodatkowymi funkcjami (np. przełączniki pomocnicze, potencjometry), można zastosować standardowe siłowniki do przepustnic powietrza w połączeniu z odpowiednimi zestawami montażowymi ASK77.x:

• ASK77.2 – do siłowników GMA..1E (ze sprężyną powrotną) z potencjometrem lub przełącznikiem pomocniczym,
• ASK77.3 – do siłowników GLB..1E (bez sprężyny powrotnej) z potencjometrem lub przełącznikiem pomocniczym,
• ASK77.5 – do siłowników GQD..1A i GSD..1A z przełącznikiem pomocniczym.

Adapter termiczny ALJ100 (opcja)

• Typ: ALJ100
• Numer katalogowy: S55846-Z115
• Przeznaczenie: adapter termiczny do zaworów kulowych, stosowany w miejscach narażonych na kondensację pary wodnej w celu ochrony siłownika.
• Przy temperaturze czynnika ≤ 0 °C wałek adaptera należy nasmarować smarem silikonowym.
• Ważne ograniczenia bezpieczeństwa: nie wolno stosować adaptera ALJ100:
  • z siłownikami GMA na napięcie 230 V AC,
  • z siłownikami GMA z przełącznikami pomocniczymi na napięcie 230 V AC, zwłaszcza w połączeniu z zestawem montażowym ASK77.2.

Montaż i wskazówki projektowe

• Lokalizacja zaworu: zaleca się montaż zaworu kulowego na przewodzie powrotnym, gdzie temperatura medium jest niższa, co korzystnie wpływa na trwałość uszczelnienia trzpienia.
• Warunki przepływu: instalację należy zaprojektować tak, aby uniknąć kawitacji – zgodnie z wykresami różnicy ciśnienia oraz ciśnienia statycznego w karcie katalogowej.
• Ochrona przed zanieczyszczeniami: przed zaworem powinien być zainstalowany filtr zanieczyszczeń, aby zwiększyć niezawodność pracy kuli i gniazda.
• Obszary z kondensacją: w miejscach narażonych na kondensację zaleca się zastosowanie adaptera termicznego ALJ100 w celu zabezpieczenia siłownika.
• Połączenia gwintowane:
  • stosować śrubunki zgodne z ISO 7‑1: zawór kulowy (gwint wewnętrzny) = „Rp”, rurociąg (gwint zewnętrzny) = „R”,
  • nie stosować nadmiernej ilości pakuł lub taśmy PTFE,
  • nie dokręcać gwintu rurowego do „samego końca”, aby nie przeciążyć korpusu,
  • przy skręcaniu używać klucza kontrującego na króćcu zaworu, do którego rura jest przykręcana lub odkręcana.
• Kierunek przepływu: zawór montować zgodnie z symbolem kierunku przepływu naniesionym na korpusie (kanał regulacyjny A–AB).
• Pozycja montażowa: dopuszczalne pozycje montażu zaworu z siłownikiem przedstawiono na rysunku „Pozycja montażu” w karcie katalogowej VAI61..; należy ich przestrzegać.
• Uruchomienie: przed ponownym uruchomieniem instalacji siłownik obrotowy musi być prawidłowo zamontowany na trzpieniu zaworu, zgodnie z odpowiednią instrukcją montażu.

Bezpieczeństwo, konserwacja i utylizacja

• Podczas prac serwisowych przy zaworze/siłowniku należy:
  • wyłączyć pompę oraz napięcie zasilające,
  • zamknąć zawory odcinające,
  • upuścić ciśnienie z instalacji i odczekać do jej całkowitego ostygnięcia,
  • w razie potrzeby odłączyć przewody elektryczne od zacisków,
  • po zakończeniu prac upewnić się, że siłownik jest zamontowany prawidłowo.
• Krajowe przepisy bezpieczeństwa: należy przestrzegać wszystkich lokalnych i krajowych regulacji dotyczących instalacji ciśnieniowych i urządzeń elektrycznych.
• Konserwacja: zawory kulowe VAI61.., w tym VAI61.50-63, są bezobsługowe i nie wymagają okresowej konserwacji.
• Utylizacja: urządzenia nie należy utylizować jako odpadów komunalnych; sposób złomowania poszczególnych elementów może być określony przepisami lub zaleceniami ekologicznymi – należy przestrzegać obowiązujących lokalnie regulacji.
• Gwarancja: parametry techniczne dla konkretnych aplikacji są gwarantowane przy stosowaniu z produktami Siemens wymienionymi w sekcji „Urządzenia współpracujące”; użycie urządzeń innych producentów powoduje utratę gwarancji.

Standardy i zgodność

• Dyrektywa dla urządzeń ciśnieniowych (PED): 2014/68/EU
• Rodzaj osprzętu: osprzęt ciśnieniowy dla grupy płynów 2
• Status wg PED: urządzenie projektowane zgodnie z ogólnie uznaną praktyką inżynierską (Artykuł 3, par. 3), bez oznakowania CE
• Zgodność EAC: euroazjatycka zgodność
• Zgodność środowiskowa: deklaracja środowiskowa produktu CE1E4211en (materiały, zgodność z RoHS, opakowanie, wpływ na środowisko i utylizacja)

Dane techniczne – VAI61.50-63

• Typ zaworu: VAI61.50-63 (zawór kulowy regulacyjny przelotowy, 2‑drogowy)
• DN: 50
• kvs: 63 m³/h (zimna woda 5…30 °C, Δp = 100 kPa)
• Sv: > 500
• Charakterystyka przepływu (A–AB): stałoprocentowa, ngl = 3,9 (VDI / VDE 2173)
• Kąt obrotu: 90°
• Stopień nieszczelności kanału regulacyjnego: wodoszczelność wg EN 60534‑4 L/1, ulepszona klasa 5
• Dopuszczalne czynniki: woda chłodnicza, woda grzewcza, woda gorąca, woda ze środkami przeciwzamarzaniowymi (zalecenie: jakość wody wg VDI 2035)
• Temperatura czynnika: -10…120 °C (dla temperatur ≤ 0 °C zatwierdzone są tylko siłowniki GLB.., GLD.. i GMA..)
• Klasa ciśnienia: PN 40 wg ISO 7268
• Ciśnienie robocze: wg ISO 7005, w dozwolonym zakresie temperatury czynnika (patrz wykres „Ciśnienie robocze i temperatura pracy”)
• Przyłącza: gwint wewnętrzny Rp 2" wg ISO 7‑1
• Materiał korpusu: mosiądz DZR CW602N, kuty na gorąco
• Materiał kuli: mosiądz DZR CW602N, chromowany
• Materiał trzpienia: mosiądz DZR CW602N
• Uszczelnienia (dławica, gniazda): pierścienie EPDM
• Wymiary (patrz rysunek VAI61..):
  • B: 67 mm
  • C: 74 mm
  • D: 42 mm
  • L1: 58,1 mm
  • L2: 116,2 mm
  • H1: 52,8 mm (od osi rurociągu do punktu zamocowania siłownika)
  • H2: 62,8 mm
  • H (z siłownikiem): minimalna wymagana wysokość całkowita z siłownikiem GMA..9E.., GLD161.9E.. lub GLB..9E.. – > 335 mm
• Masa: ok. 1,8 kg

Uwagi dotyczące medium

• Stosowanie zaworu kulowego z czynnikami opartymi na mrówczanie potasu może powodować wycieki na trzpieniu zaworu z powodu wysokiej penetracji wynikającej z niskiego napięcia powierzchniowego takiego czynnika.
• Producent nie ponosi odpowiedzialności za uszkodzenia wynikające ze stosowania czynników opartych na mrówczanie potasu z zaworami kulowymi serii VAI61..

Podsumowanie

Siemens ACVATIX VAI61.50-63 to solidny, dwudrogowy zawór kulowy regulacyjny PN 40 o średnicy DN 50 i współczynniku kvs 63 m³/h, przeznaczony do precyzyjnej regulacji oraz skutecznego odcinania przepływu wody w instalacjach HVAC. Bezobsługowa konstrukcja z mosiądzu DZR, wysoka szczelność (klasa 5), szeroki zakres temperatur medium (-10…120 °C) i kompatybilność z bogatą gamą siłowników obrotowych Siemens sprawiają, że jest to nowoczesne, trwałe i ekonomiczne rozwiązanie do obiegów zamkniętych w systemach grzewczych, chłodniczych i klimatyzacyjnych.

Certyfikaty i ostrzeżenia bezpieczeństwa

• Produkt: Siemens Acvatix VAI61.50-63 – zawór kulowy regulacyjny przelotowy, DN 50, PN 40, z gwintem wewnętrznym Rp 2, do obiegów zamkniętych instalacji grzewczych, wentylacyjnych i klimatyzacyjnych.
• Zgodność EAC (Euroazjatycka zgodność).
• Produkt podlega dyrektywie PED 2014/68/UE jako osprzęt ciśnieniowy dla grupy płynów 2. Zgodnie z dokumentacją producenta ten wariant nie jest oznaczany znakiem CE na podstawie art. 3 ust. 3.
• Nie wyrzucać z odpadami komunalnymi. Utylizację przeprowadzać zgodnie z lokalnymi i obowiązującymi przepisami.
• Montaż, uruchomienie i serwis wykonywać wyłącznie zgodnie z dokumentacją producenta oraz krajowymi przepisami bezpieczeństwa.
• Podczas prac przy zaworze lub współpracującym siłowniku istnieje zagrożenie obrażeń i szkód materialnych spowodowanych ciśnieniem instalacji, napięciem elektrycznym oraz pracującym urządzeniem.
• Przed rozpoczęciem prac serwisowych należy wyłączyć pompę i zasilanie, zamknąć zawory odcinające, spuścić ciśnienie z instalacji oraz odczekać do całkowitego ostygnięcia instalacji. W razie potrzeby odłączyć przewody elektryczne od zacisków.
• Przed ponownym uruchomieniem zaworu siłownik musi być prawidłowo zamontowany.
• Zawór przeznaczony jest wyłącznie do dopuszczalnych czynników: woda chłodnicza, woda grzewcza, woda gorąca oraz woda ze środkami przeciwzamarzaniowymi. Zalecana jakość wody wg VDI 2035.
• Nie stosować z czynnikami opartymi na mrówczanie potasu. Producent wskazuje ryzyko wycieków przy trzpieniu oraz wyłącza odpowiedzialność za szkody powstałe przy takim zastosowaniu.
• Przestrzegać dopuszczalnego zakresu temperatury czynnika od -10 °C do +120 °C oraz parametrów ciśnieniowych zgodnych z dokumentacją producenta.
• Należy zapewnić pracę bez kawitacji. Przekroczenie dopuszczalnych różnic ciśnienia może przyspieszyć zużycie zaworu i powodować hałas.
• W instalacjach z wodą chłodniczą należy zapewnić odpowiednie przeciwciśnienie za zaworem, np. przez zastosowanie dodatkowego zaworu dławiącego, aby ograniczyć ryzyko kawitacji.
• Dla zwiększenia niezawodności działania producent zaleca montaż filtra zanieczyszczeń przed zaworem.
• Zawór montować wyłącznie w dopuszczalnej pozycji montażu pokazanej w dokumentacji producenta. Nie montować w położeniu niedozwolonym.
• Przed montażem należy upewnić się, że zawór jest instalowany zgodnie z prawidłowym kierunkiem przepływu oznaczonym na korpusie.
• Połączenia hydrauliczne wykonywać z użyciem odpowiednich gwintów zgodnych z ISO 7-1: zawór Rp, rurociąg R. Nie stosować nadmiernej ilości pakuł ani taśmy PTFE, nie dokręcać gwintu rurowego do samego końca oraz podczas dokręcania używać klucza kontrującego na króćcu zaworu.
• Zawór współpracuje wyłącznie z kompatybilnymi siłownikami obrotowymi wskazanymi w dokumentacji producenta. Dla modelu VAI61.50-63 przewidziano współpracę z siłownikami GMA..9E, GLD161.9E oraz GLB..9E.
• Stosowanie nieprzewidzianych produktów współpracujących może prowadzić do nieprawidłowej pracy urządzenia; producent wskazuje również utratę gwarancji przy stosowaniu produktów innych producentów niż wymienione w dokumentacji.
• Produkt jest bezobsługowy i nie wymaga konserwacji, jednak wszelkie czynności kontrolne i serwisowe należy wykonywać zgodnie z instrukcją producenta.

Pliki do pobrania:
VAI61.50-63 Karta katalogowa
VAI61.50-63 Instrukcja montażu